ชายา พืชสมุนไพรที่มากมายคุณค่าทางโภชนาการและคุณค่าทางเภสัชโภชนาภัณฑ์ มีชื่อเรียกกันมากมาย เช่น ผักไชยา.ผักชัยยะ.ผักโขมต้น.ผักคะน้าเม็กซิโก ชายาแพลนท์ มีชื่อเรียกภาษาอังกฤษว่า chaya plants หรือ spinach tree มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ Cnidoscolus chayamansa เป็นพืชที่มีถิ่นกำเนิด ในภาคพื้นอเมริกาใต้ โดยเฉพาะเม็กซิโก เป็นพืชพื้นเมืองของชาวมายา เชื่อกันว่ามีการใช้ประโยชน์ทางยาและอาหารมายาวนานนับ 1,000 ปี

    นอกจากนี้สถาบันโภชนาการแห่งชาติในเม็กซิโกซิตี้ ยังมีผลการทดลองใช้ใบผักชายา มาใช้เป็นสมุนไพรเพื่อสุขภาพพบว่าเพิ่มการไหลเวียนของเลือด ช่วยย่อยอาหาร บำรุงสายตาวิสัยทัศน์ในการมองที่ดีขึ้น ยับยั้งเส้นเลือดและโรคริดสีดวงทวาร ช่วยลดคอเลสเตอรอล ช่วยลดน้ำหนัก ป้องกันไม่ให้เกิดอาการไอ เพิ่มแคลเซียมในกระดูก ยับยั้งและฆ่าเชื้อปอด ป้องกันโรคโลหิตจางโดยการเปลี่ยนเหล็กในเลือด เพิ่มหน่วยความจำและการทำงานของสมองและการต่อสู้โรคข้ออักเสบ (เก๊า) และโรคเบาหวาน แนะนำการใช้ประโยชน์ผักชายา ให้ใช้ใบ 5-6 ใบต้มในหม้อดิน นาน 5 นาทีขึ้นไป ใช้ดื่มแทนน้ำ ใช้ใบตากแห้งหรืออบแห้งทำเป็นชาเพื่อสุขภาพ ดื่มต่างน้ำชา รักษาโรคต่างๆได้มากมาย ใบและก้านยอดอ่อน ใช้ประกอบอาหารไทยได้หลายชนิด เช่นผัดน้ำมันหอย ลาดหน้า แกงส้ม ลวกจิ้มน้ำพริก แกงเลียง แกงอ่อม หรือประยุกต์ตามเมนูที่ชื่นชอบ รสชาติดี ไม่มีเหม็นเขียว สำหรับการปลูกและการขยายพันธุ์ทำกันได้ง่ายๆ ปลูกเป็นไม้กระถางหรือปลูกลงดินก็ได้ เป็นไม้ทรงพุ่ม ขนาดกลาง ต้นใหญ่สูงประมาณ 3 เมตร แต่สามารถตัดแต่งทรงพุ่มให้สวยงามได้ ยิ่งตัดยิ่งแตก ปลูกเป็นไม้ประดับ ขยายพันธุ์ด้วยการตัดกิ่งปักชำ และเพาะเมล็ด ขึ้นง่าย ปลูกได้ทั่วทุกภาคของประเทศไทย ใช้ประโยชน์ได้ทั้งอาหารและยาสมุนไพร